لزوم توسعه گردشگری برای سالمندان در شرایطی مطرح میشود که «تنهایی» به عنوان اصلیترین معضل این گروه سنی، سلامت روانی و جسمی آنها را تهدید میکند در حالی که تجربههای جدید و ارتقای کیفیت زندگی سالخوردگان، اهمیت ویژه دارد؛ اما به راستی چند درصد سالمندان در کشور میتوانند از خدمات گردشگری استفاده کنند.
مطابق آخرین آمار شورای ملی سالمندان، ۹ میلیون و ۸۰۰ هزار سالمند در کشور وجود دارد که یکی از بزرگترین مشکلات آنها تنهایی است؛ چنانکه سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور اخیرا اعلام کرده است که بر پایه بررسیهای انجام شده، بزرگترین و مهمترین مشکل سالمندان، احساس تنهایی است که نیازمند داشتن تعاملات گرم هستند اما این احساس تنهایی و جدا افتادگی، ارتباط مستقیمی با افسردگی، ناراحتی و حتی بیماریهایی مانند فشار خون بالا دارد؛ این در حالی است که سفر کردن و برقراری ارتباط با افراد دیگر باعث کاهش حس تنهایی شده و سلامت ذهنی و جسمی سالمندان را بهبود میبخشد.
حال در شرایطی که معیشت، فشارهای اجتماعی و اقتصادی و سیاسی به طور همزمان بر روند زندگی روزمره تاثیر گذاشته است، گردشگری سالمندان در هیاهوی گرفتاریهای روزانه کمتر مورد توجه قرار میگیرد؛ این درحالی است که جمعیت سالمند کشور روز به روز در حال افزایش است و پیشبینی میشود جمعیت بالای ۶۰ سال کشور در سال ۱۴۱۵ به ۱۶.۵ درصد و در سال ۱۴۳۰ به بیش از ۳۱ درصد افزایش مییابد و جمعیت سالمند ایران بیش از میانگین جهانی خواهد شد؛ با این وجود زیرساختها و خدمات مناسب برای این گروه سنی هنوز به طور کامل فراهم نشده است.
گردشگری سالمندان را میتوان از حلقههای مفقوده نظام گردشگری کشور دانست اما سال گذشته، شورای ملی سالمندان ۱۸ برنامه راهبردی برای بهبود وضعیت سالمندان تصویب کرد که یکی از آنها گردشگری سالمندان بود و قرار است این مصوبات به همه دستگاههای مرتبط ابلاغ و اجرا شود تا هماهنگی لازم در سطح ملی و استانی فراهم آید همچنین شاخصهای شهر دوستدار سالمند بر اساس استانداردهای بینالمللی هشت مولفه است که در ایران به صورت ملی، شاخص «گردشگریِ سالمند» نیز به آن افزوده شده است.
اهمیت گردشگری سالمندان در چیست؟
گردشگری سالمندان به معنای سفر و تفریح برای افراد بالای ۶۰ سال است. اهمیت این نوع گردشگری را میتوان از زوایای مختلفی مانند سلامت جسمی و روحی، ارتباطات اجتماعی، تجربههای جدید و تقویت اقتصاد محلی بررسی کرد.
رئیس دبیرخانه گردشگری سالمندان کشور درباره اهمیت گردشگری سالمندان گفت: گردشگری سالمندان به عنوان یکی از مهمترین شاخصهای سالمندی فعال و کیفیت زندگی در سالمندی شناخته میشود و نقش مؤثری در ارتقای سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی آنان دارد.
طاهره سکوت افزود: در رویکردهای نوین سالمندی، گردشگری تنها یک فعالیت تفریحی محسوب نمیشود بلکه ابزاری توانمندساز برای افزایش مشارکت اجتماعی، حفظ استقلال فردی و پیشگیری از انزوای دوران سالمندی محسوب میشود. به همین منظور سازمان بهداشت جهانی WHO در چارچوب شهر دوستدار سالمند بر فراز سازی محیط هایی تاکید دارد که سالمندان بتوانند در آن زندگی فعال، ایمن و مشارکت محور داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: در سالهای اخیر، گردشگری سالمندان به عنوان بعد نهم شهر دوستدار سالمند مطرح شده زیرا گردشگری میتواند تمام ابعاد سالمندی فعال از جمله حضور پویاتر سالمند در جامعه را تحت تاثیر قرار دهد. اهمیت گردشگری سالمندان دارای پنج بعد از جمله ارتقای سلامت روان است. حضور در محیط جدید باعث کاهش احساس تنهایی و انزوای اجتماعی، کاهش افسردگی و اضطراب، افزایش امید به زندگی، تقویت روحیه و نشاط روانی است.