عضو هیئت مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران گفت: کاروانسراهای ثبتی سوخته بازار در حادثه دی ماه، باید با ضوابط میراث فرهنگی مشابه سازی شود.
آتشسوزی گسترده دیماه ۱۴۰۴ در بازار تاریخی رشت، یکی از مهمترین بافتهای تجاری – تاریخی شمال کشور، نه تنها یک بحران اقتصادی برای کسبه، بلکه یک هشدار جدی برای حفاظت از میراث فرهنگی و ملی ایران است.
این بازار که به عنوان قلب تپنده هویت شهری رشت و یکی از شاخصترین نمونههای بازارهای سنتی در اقلیم مرطوب شمال ایران شناخته میشود، در پی حوادث دیماه دچار آسیبهای گسترده کالبدی شد؛ آسیبی که ضرورت ورود فوری نهاد متولی میراث فرهنگی را دو چندان کرد.
استاندار گیلان در جلسه با اصناف و کسبههای آسیب دیده بازار رشت، با تأکید بر اهتمام جدی دولت جهت بازسازی بهتر بازار، اظهار کرد: این تهدید را باید به فرصت تبدیل کنیم و لذا بازاری زیباتر از قبل خواهیم ساخت تا دیگر شاهد بروز چنین اتفاقاتی نباشیم؛ تمامی جوانب باید در نظر گرفته شود تا نارساییهای قبلی دیگر رخ ندهد.
تجربه های پیشین نشان داده که بازسازیهای غیرکارشناسی در بافتهای تاریخی میتواند به تضعیف ارزشهای اصیل معماری و تغییر هویت تاریخی فضا بینجامد و لذا بازسازی نباید بهصورت مقطعی و صرفا برای بازگشت سریع فعالیت تجاری انجام شود، بلکه لازم است با رویکرد «احیای پایدار» و با لحاظ استانداردهای ایمنی در برابر حریق پیش برود.
در جریان بازدید روز گذشته فریدون بابایی اقدم، عضو هیئت مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران از بازار رشت و کاروانسراهای آسیب دیده ناشی از آتش سوزی ۱۸ دی ۱۴۰۴، بر لزوم مشابه سازی کاروانسراهای ثبتی سوخته براساس ضوابط میراث فرهنگی تاکید شد.
وی اظهار کرد: سه کاروانسرا که در فهرست آثار ملی ثبت شده است، باید با ضوابط میراث فرهنگی و عینا مشابه سازی شود.
به گفته عضو هیئت مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، این شرکت آمادگی دارد از اعتبارات دولتی برای اجرای این پروژه ها اعتبار تخصیص دهد؛ مشروط بر اینکه در سه محور توانمند سازی محلات هدف بازآفرینی، محوطه سازی حریم تالاب عینک و سازماندهی تمام بافت بازار رشت، طرح های پیشنهادی به این شرکت بازآفرینی ارسال شود.
بابایی اقدم با ابراز تاسف از حادثه آتش سوزی پیش آمده در دی سال گذشته و نابودی سراهای تجاری و سه کاروانسرای ثبتی، گفت: بناهایی که در دوره قاجار ساخته شده و در فهرست آثار ملی ثبت شده، نباید سلیقه ای و بدون رعایت ضوابط میراثی و ایمنی لازم مرمت شود.
وی خواستار نوسازی حجره ها با رعایت ضوابط میراث فرهنگی شد و از مدیران شهرداری و راه و شهرسازی خواست تا ضوابط میراثی را رعایت کرده و حداقل در سه کاروانسرایی که ثبت ملی هستند، مشابه سازی را رعایت کنند و ادامه داد: ایجاد ارتفاع و متراکم سازی در کاروانسراهایی که در یک طبقه و با حیاط مرکزی ساخته شده اند، توجیه فنی ندارد.
امید اکبری، رئیس سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری رشت، با اشاره به آخرین وضعیت بازار رشت و کاروانسراها و سراهای سوخته در حادثه دی ۱۴۰۴، تصریح کرد: بازار رشت ۳۲ هکتار مساحت دارد و دو و نیم هکتار از این مساحت در آتش سوزی ۱۸ دی آسیب دید.
وی افزود: از ۵۰ کاروانسرای دوره قاجار تنها هفت کاروانسرا باقی مانده که در فهرست آثار ملی ثبت شده است. از این تعداد، سه کاروانسرای طاقی بزرگ، طاقی کوچک و ملک که ثبت ملی بودند در آتش سوزی سال گذشته به شدت آسیب دید. افزون بر آن قیصریه فخر و راسته کتابفروشان و چند راسته دیگر نیز به شدت سوخته است.
رئیس سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری رشت، با بیان اینکه ۵۰۰ واحد تجاری در آتش سوزی آسیب دیده و علاوه بر حجره ها، اموال بازاریان نیز از دست رفته است، گفت: این حجم از خسارت نیازمند اعتبار ملی است تا کسبه ای که از چند جهت خسارت دیده اند، مورد حمایت در سطح کلان قرار بگیرند.
رحیم شوقی، شهردار رشت نیز با تشریح اقدامات انجام شده در بافت بازار، اضافه کرد: کارگروهی برای ساماندهی بازار سوخته در استانداری تشکیل شده که دبیرخانه آن در اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان است؛ شهرداری رشت نیز در این کارگروه عضویت دارد و تاکنون برای آواربرداری و تهیه نقشه های لازم از پهنه های مختلف بازار و سراهای تجاری سوخته به کارگروه مذکور کمک کرده است، اما نظارت بر احیای بخش سوخته با اداره کل میراث فرهنگی بوده و لذا دقت در رعایت ضوابط می بایست از سوی این اداره کل صورت گیرد.