کاوش مداوم باستانشناسان در محوطه باستانی «چاتالهوتوک» در ترکیه به کشف یک جامعه «مادرتبار» باستانی منجر شد.
در یک ساعتی جنوب شرقی «قونیه»، یکی از هیجانانگیزترین یافتههای نوسنگی کشفشده در قرن بیستم میلادی قرار دارد؛ سکونتگاه پرجمعیت «چاتالهویوک» (Catalhoyuk).
«الجزیره» نوشت، «چاتالهویوک» که از حدود ۷۰۰۰ تا ۶۰۰۰ پیش از میلاد به مدت یکهزار سال به عنوان سکونتگاه مورد استفاده قرار گرفته است، از زمانی که در سال ۱۹۵۸ میلادی کشف شده، باستانشناسان را مجذوب خود کرده است. آنها سعی کردهاند نحوه کار این جامعه را کشف کنند.
یک مطالعه ژنومیک که اخیرا در مجله «ساینس» منتشر شد، نشان داد که پویایی جنسیتی «چاتالهویوک» آن را در میان سکونتگاههای نوسنگی کشفشده تاکنون در قاره اروپا، منحصربهفرد کرده است.
این کشف حول «Matrilocality» (مادرتباری/ مادرسالاری) متمرکز است، به این معنا که زنان در خانههای خود باقی میماندند، در حالی که مردان هنگام رسیدن به سن بلوغ بیشتر احتمال داشت نقل مکان کنند.
سکونتگاه
«چاتالهویوک»، که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد، احتمالا نخستین شهر جهان با خوشههای ساختمانی، تولیدات کشاورزی، آیینها و حتی تزئینات است.
امروزه، بقایای این سکونتگاه در دو تپه بزرگ قرار دارد. خانههای «چاتالهویوک» مستقیما روی یکدیگر ساخته شدهاند. در کاوشها حدود ۱۸ لایه ساختوساز کشف شده است که بر اساس آن، این نظریه مطرح شده است که ساکنان آن سطح پایینی ساختمانها را پر میکردند، هر سازهای بالای آنها را تخریب میکردند و خانههای جدیدی روی آنها میساختند.
این دو تپه، در شرق و غرب رودخانهای قرار دارند که اکنون خشک شده و احتمالا به دلتاهای حاصلخیز متصل بودند. تپه غربی، به جا مانده از جامعه جدیدتری است اما تپه شرقی، بقایای سکونتگاه نوسنگی است.
تخمینها درباره جمعیت «چاتالهویوک» متفاوت است، اما باستانشناسان به این نتیجه رسیدهاند که جمعیت آن احتمالا با نقل مکان مردم به آن، یا تَرک آن در طول زمان، نوسان داشته است و در دورههای اوج سکونت به ۳,۵۰۰ تا ۸,۰۰۰ نفر میرسیده است.
