گیلان سرزمین اندیشمندان – بزرگان و مفاخری از جمله سالار دیلمی– کوشیار گیلانی – کیکاووس زیاری – عبدالقادر و شیخ زاهد گیلانی و میرزا کوچک جنگلی سردار بزرگ نهضت جنگل است که هرکدام در زمان خود خدمات ارزنده و آثار ارزشمندی به دنیای علم و ادب – فقه– هنر و سیاست ارائه داده اند.
مفاخر و بزرگان دیگر از جمله آیت الله محمد تقی بهجت فومنی، مرجع عالیقدر جهان تشیع –پروفسور فضل ا… رضا – دکتر محمود بهزاد – دکتر محمدمعین– پروفسور مجید سمیعی – گلچین گیلانی – کیومرث صابری معروف به گل آقا– شیون فومنی و استاد جعفر خمامی زاده هم در عصر حاضر توانستند مایه فخر و مباهات این سرزمین باشند.
رییس پژوهشکده گیلانشناسی با تاکید بر معرفی مفاخر و مشاهیر بنام گیلان، از این مفاخر به عنوان اعتبار سرزمین گیل و دیلم یاد کرده و وجود آنان را پشتوانه ای برای شکل گیری و تقویت هویت فرهنگی این استان عالم پرور برشمرد.
دکتر سید هاشم موسوی با اشاره به اینکه معرفی مفاخر، تعلق وتعصب ملی، روحیه خودباوری، امید و انگیزه را در قشرهای مختلف به ویژه جوانان تقویت میکند، گذشته مفاخر را چراغ راه نسل جدید دانست و گفت :جوانان با الگوگیری وبهره گیری از افکار و شیوه زندگی مفاخر و مشاهیرجامعه، می توانند به قله هایی فراتر از آنچه مفاخر پیشین رسیده اند، دست یافته و بدین ترتیب زمینه ساز توسعه جامعه در عرصه های مختلف علمی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و هنری باشند.
استاد مردم شناسی دانشگاه گیلان معتقد است: نسلی که خود را فاقد پیشتوانه و پیشینه علمی و فرهنگی بداند، ظواهر فریبنده و الگوهای فرهنگ مهاجم را به راحتی پذیرفته و این امر با از خود بیگانگی فرهنگی نسل جوان، به بروز بحران هویت و عدم پویایی این نسل می انجامد
اما با وجود تاثیرگذاری مفاخر و نخبگان در جامعه به نظر می رسد تعداد زیادی از گیلانی ها با مفاخر و مشاهیر استان خود آشنا نبوده و یا دست کم فقط نامشان را شنیده اند و شناخت چندانی از شخصیت و عرصه فعالیت مفاخرشان ندارند.
خبرنگارما برای بررسی اقدامات انجام شده درگیلان برای معرفی مفاخر ابتدا سراغ سرپرست اداره کل اموراجتماعی و فرهنگی استانداری گیلان رفت
رنجکش می گوید: معرفی مفاخر و نخبگان استان برعهده دستگاههای فرهنگی به ویژه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان بوده و دفتر امور اجتماعی استانداری گیلان، فقط سیاست گذاری و نظارت برعملکرد دستگاههای متولی را در دستور کار خود دارد.
وی با اشاره به اینکه دستورالعمل ونقشه راه معرفی مفاخر به دستگاههای فرهنگی استان ابلاغ شده گفت: اگرچه در۲سال گذشته علاوه بر چاپ ۱۵عنوان کتاب و برگزاری حدود۶۴ مراسم بامضمون بزرگداشت مفاخر گیلان، گام هایی درخصوص شناساندن این مفاخر برداشته شده اما این اقدامات کافی نیست.
رنجکش از نبود مدیریت واحد فرهنگی و جزیره ای عمل کردن دستگاههای فرهنگی در این باره گلایه کرد وگفت: سپردن یک کار فرهنگی به چند متولی، عامل اصلی موازی کاری دستگاه هاست که براین اساس نهادهای دست اندرکار باید با تعامل و هماهنگی بیشتر برای رسیدن به اهداف تعیین شده در زمینه معرفی بهتر و اصولی مفاخر و تجلیل از مشاهیر معاصر، گام بردارند.
مدیرکل دفتر شهری و شوراهای استانداری گیلان هم اگرچه آماری از تعداد تندیس ها و خیابان ها و میادینی که در شهرهای گیلان به نام مفاخر و مشاهیر نامگذاری شده نداشت اما می گوید: بررسی های میدانی نشان میدهد بیشتر خیابان های شهرهای گیلان به نام مفاخر نامگذاری شده و تندیس آنان در میادین اصلی نصب شده است .
کرمی ایجاد بوستان مفاخر را هم در معرفی مشاهیر گیلان موثر دانست وگفت: رشت تنها شهر گیلان است که به تازگی بوستان مفاخر در آن ایجاد شده و در برخی از شهرها تصویر نخبگان ومفاخر روی دیوارهای خیابانهای اصلی نقاشی شده است.
اما مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان و دبیر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی گیلان که نهادش یکی از متولیان معرفی و تجلیل از مفاخر فرهنگی، سیاسی و هنری است می گوید: انجمن آثار ومفاخر فرهنگی گیلان از سال ۷۳ به طور رسمی فعالیت خود را برای معرفی و بزرگداشت مفاخر استان آغاز کرده است .
فاضلی با اشاره به اینکه انجمن آثار ومفاخر گیلان برای برگزاری مراسم بزرگداشت، همایش و چاپ و نشر آثار و زندگینامه مشاهیر و مفاخر استان، سالانه بطورمیانگین ۱۰۰میلیون تومان هزینه می کند گفت: مشکلات مالی، عدم هماهنگی و تعامل کم دستگاههای فرهنگی ۲مانع اصلی در شناساندن مفاخر گیلان زمین است
وی با بیان اینکه این انجمن زیر نظر انجمن آثار و مفاخر کشور بوده و هزینه های آن باید ازمحل اعتبارات انجمن مفاخر کشور تامین شود گفت: این درحالی است که در این سالها انجمن مفاخر کشور فقط در تامین هزینه های برگزاری ۲ ویژه برنامه “همایش تجلیل از آیت الله محمدی گیلانی” در سال ۹۰ و مراسم “بزرگداشت میرزا کوچک جنگلی” در سال ۹۱مشارکت کرده و هزینه انجمن مفاخر گیلان از محل بودجه استانداری، فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر دستگاه های فرهنگی تامین می شود.
دبیرانجمن آثار و مفاخر فرهنگی گیلان برگزاری سالانه۱۰همایش و مراسم بزرگداشت مفاخر، چاپ ۵ عنوان کتاب و ۷ لوح فشرده ی زندگینامه و آثار مفاخر را از مهم ترین برنامه های اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان در ۴سال گذشته عنوان کرد و گفت : این اداره کل با ایجاد صفحه اختصاصی در پورتال خود، معرفی مفاخر گیلان را در فضای مجازی هم پی می گیرد .
فاضلی اقدامات انجام شده را کافی نداسته و تحقق اهداف تعیین شده در زمینه معرفی مفاخر را مستلزم همراهی و هماهنگی بیشتر دستگاه های فرهنگی می داند. اما خبرنگار ما برای بررسی عملکرد پژوهشکده گیلان شناسی برای معرفی مفاخر، دوباره به سراغ رییس این پژوهشکده رفت.
اما اقدامات صداو سیمای مرکز گیلان در معرفی مفاخر و مشاهیر گیلان : معاون صدای این مرکز با اعلام اینکه رادیو گیلان سالانه با تولید وپخش بطور میانگین، هزار دقیقه برنامه رادیویی سعی در معرفی مفاخر گیلانی داردگفت:امسال هم برای نخستین بار در۱۱آذر سالروز شهادت میرزا کوچک جنگلی ویژه برنامه این سردار بزرگ نهضت جنگل از رادیو گیلان در قالب برنامه شب های ایران، بصورت زنده در صدای مراکز استانها، پخش خواهد شد
باقرزاده افزود: معاونت صدای مرکز گیلان همچنین با تولید و پخش برنامه ۵ دقیقه ای ” همراه با ستارگان” هر روز گیلانی ها را با یک نخبه و محقق برجسته گیلانی آشنا می کند.
هواسی معاون سیمای صداو سیمای مرکز گیلان هم با بیان اینکه سالانه بطور میانگین ۵۰۰ دقیقه برنامه با محتوای معرفی مفاخر، آثار و تجلیل از آنان از شبکه تلویزیونی باران پخش می شود گفت: معاونت سیمای صداو سیمای مرکز گیلان مستند ۵۲ دقیقه ای پروفسور سمیعی-جراح برتر مغز و اعصاب دنیا-را در محل سکونت این جراح بزرگ دنیا در کشورهای ایران، آلمان و کُره تهیه کرده و مستند ۴۰ دقیقه ای پروفسور فضل الله رضا- پایه گذار نظریه اطلاعات و مخابرات -را هم در دست تهیه دارد.