آوای رشت – سجادقاضی: شاید یکی از مهم ترین تفاوت های ما با دیگر گونه های جانداران ، توانایی کلامی ما انسان ها باشد و مهم ترین ویژگی که ما را از آن ها متمایز می کند همین تفاوت است.
در بیش تر جانوران زائده ای گوشتی تحت عنوان زبان ، فرآیند های زیستی مهمی از جمله تولید صدا و کمک به درک مزه را به عهده می گیرد،که در همه جانوران به ویژه پستانداران موجود است ولی فعالیت تخصصی آن که همان تکلم هست تنها در انسان مشاهده می شود.
اگر ما اعتقاد داریم که از طرف خداوند متعال اشرف مخلوقات نام گرفته ایم پس بیان و حرف ها و سخنان ما هم باید بهترین ، ناب ترین و ایده آل ترین باشند.
|
|
وَقُل لِّعِبَادِی یَقُولُوا الَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّیْطَانَ یَنزَغُ بَیْنَهُمْ إِنَّ الشَّیْطَانَ کَانَ لِلْإِنسَانِ عَدُوًّا مُّبِینًا.
ﺑﻪ ﺑﻨﺪﮔﺎﻧﻢ ﺑﮕﻮ ﺳﺨﻨﻰ ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﺮﺍ ﻛﻪ ﺷﻴﻄﺎﻥ (ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﻧﺎﻣﻮﺯﻭﻥ) ﻣﻴﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺘﻨﻪ ﻭ ﻓﺴﺎﺩ ﻣﻰ ﻛﻨﺪ، ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺷﻴﻄﺎﻥ ﺩﺷﻤﻦ ﺁﺷﻜﺎﺭﻯ ﺑﺮﺍﻯ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.
سوره اسرا- آیه(۵۳)
حال سوال این است که گونه هایی دیگر مثل طوطی هم توانایی تکلم را دارند و ممکن است این تصور ایجاد شود که تنها انسان نیست که سخن می گوید. ولی تفاوت در تکلم انسان و این گونه جانوران در هدفی است که آن ها دنبال می کنند. انسان به دنبال اهدافی والا و برتر است درصورتی که جانوران فقط برای یافتن پاداش( غذا) دست به این گونه اقدامات می زنند که با عدم آگاهی همراه است . پس باید بین تکلم انسان و جانداران دیگر تفاوتی فاحش قائل شد.
من با دیگر موجودات خلقت متفاوتم ، من با آگاهی سخن می گویم و با به کار گیری بیان در جست و جوی اهدافی والا و متعالی هستم.
اصولا تکلم در این گونه جانداران طبق فرآیند شرطی شدن و از روی عدم آگاهی انجام می شود وتنها باید محرکی وجود داشته باشد که تکلم را ایجاد کند. اما در مورد انسان این طور نیست و او گاه با انگیزه،گاه بی انگیزه و گاه با خود سخن می گوید. به راستی چه انگیزه هایی در انسان به وجود می آید که سخن می گوید؟چرا بیان انسان ها با یک دیگر متفاوت است؟ چرا عده ای کمتر و عده ای بیش تر سخن می گویند؟ چرا افرادی زیباتر از بقیه سخن می گویند؟ چرا تاثیر کلام در افراد متفاوت است و…؟
بیان من هویت من است می خواهم این هویت را به دیگران خوب معرفی کنم.
در این مقاله سعی شده تا اگر تا به حال در جمع به صورتی متفاوت تر از همیشه سخن نگفته اید حالا با تفاوتی آشکار لب به سخن بگشایید و تعجب خود و دیگران را برانگیزید که با خود بگویند فلان شخص(خودتان) هم می توانسته به این خوبی و زیبایی حرف بزند و ما نمی دانسته ایم؟ به قول معروف ((تا مرد سخن نگفته باشد عیب و هنرش نهفته باشد)) بیایم از نعمتی که خدا به ما عطا کرده است به نحو مطلوب استفاده کنیم.
بخش مهمی از شخصیت ما و دیگران زمانی مشخص می شود که سخن بگوییم و سخن دیگران را بشنویم.
انسان ها از چند طریق از همنوعان خود متفاوت می شوند .ظاهر، شغل،وضعیت مالی، نسب خانوادگی و… . نوع گفتار هم یکی از این موارد است که باعث تمایز ما نسبت به دیگران می شود البته این نوع تفاوت بیش تر ما را تحت تاثیر قرار می دهد، چرا که بیان یک شخص هم حس بینایی و هم حس شنوایی ما را تحت تاثیر قرار می دهد و بخش عمده ای از تصاویر ذهنی را در اولین برخوردهای اجتماعی ایجاد می کند. پس بیان یک تفاوت آشکار و یک ابزار خیلی پر اهمیت به شمار می رود. ما دوست داریم متفاوت باشیم. فرض کنید که شما در بین فامیل یک ماشین مدل بالا گرفته اید که فقط شمایید که آن ماشین را دارا هستید این حس متفاوت بودن را در شما زنده می کند و همه نگاه ها را به شما معطوف می کند ولی اگر همه فامیل شما از آن ماشین یک نمونه داشته باشند آیا شما دیگر احساس تفاوت را تجربه می کنید و لذتی به شما دست می دهد ؟ قطعا خیر ولی بیان و سخنوری یک حس بسیار زیباست که همه نمی توانند آن را با پول خریداری کنند این جا تنها باید خواست و اراده کرد که نسبت به دیگران متفاوت بود. قدرت بیان تفاوت آشکار و لذت بخشی است که هر کسی جز با تمرین و اراده نمی تواند آن را تجربه کند. ما انسان ها موجودات اجتماعی هستیم و صرفا با زیستن در کنار هم به صورت فیزیکی این موضوع را ثابت نمی کنیم .
ما سخن می گوییم تا ابراز وجود کنیم تا نیازهای خودمان را به دست بیاوریم تا عشق بورزیم تا تفاوت خود با دیگران را نشان دهیم و….
بیایم بیش تر به اهمیت این موضوع بپردازیم و از خودمان بپرسیم آیا خوب سخن می گویم؟آیا در جمع می توانم حرف بزنم و منظورم را آن طور که هست به مخاطبانم برسانم؟آیا خوب صحبت کردن یک ضرورت به شمار می رود ؟ و…
اهمیت بیان برای من پوشیده نیست چون حتی نمی توانم یک روز بدون حرف زدن با انسان ها زندگی کنم. شما می توانید؟
چرا جدای از تلاش در خیلی از زمینه ها بعضی ها زودتر از حد معمول به خواسته های خود می رسند ؟چرا خیلی ها دوستان زیادی را در لیست دوستی خود دارند…حالا محسوس تر و ملموس تر حرف می زنیم و با هم از دغدغه هایمان و تجربیاتمان سخن می گوییم.پس با دقت بخوانید و فکر کنید.
به عنوان مثال فرض کنید که شما و شخص دیگری دارای مدرک دکترای روانشناسی هستید و هر دوی شما شرایط یکسانی دارید قد ،سن،شخصیت،ظاهر، معدل درسی و نوع دانشگاه .و حالا قرار است استخدام یک بیمارستان شوید که شما را نیاز دارند و قرار است به عنوان مشاور درآن جا فعالیت کنید. هردوی شما به اتاق مصاحبه می روید و کارشناسانی از شما سوال می پرسند و شما هم به آن ها پاسخ می دهید. اما به این موضوع بیش تر دقت کنید که دوست شما از توانایی کلامی فوق العاده ای در ارتباط با دیگران برخوردار است و از ناب ترین و ظریف ترین واژه ها در این ارتباط کمک می گیرد .حالا به این سوالات پاسخ بدهید که احتمال قبولی و پذیرش کدام یک از شما بیشتر است؟اگر شما خودتان جای کارشناسان بودید منصفانه کدام یکی از خودتان را انتخاب می کردید؟
هر انسان عاقلی این را می گوید که یک مشاور باید توانایی کلامی بالایی داشته باشد و بتواند با کلمات و جملات خود آن چنان تاثیر عمیقی در مراجعین ایجاد کند که زندگی او را متحول کند چراکه ما انسان ها حرف کسی را می پذیریم که متفاوت تر و زیباتر سخن می گوید و با این اوصاف دوست شما گزینه انتخابی است نه شما . اگر بخواهیم ساده تر و خودمانی تر بگوییم همیشه در ادارات و موسسات کار کسانی زودتر انجام می گیرد که ارتباط کلامی موثرتری با مخاطب و کارمندان آن اداره برقرار می کنند.
با بیان خوب و تاثیر گذار زودتر می توانم به خواسته هایم برسم.
چند بار پیش آمده است که به خاطر این که در جمع سخن نگوییم و حرفی نزنیم، یا دیرتر در مجلسی حاضر شده ایم و یا این که زودتر از حد معمول آن جا را ترک کرده ایم؟چه فرصت های خوبی را از دست داده ایم؟چقدر زمان را دوباره صرف کرده ایم تا موقیعت های از دست رفته را جبران کنیم؟چقدر انرژی و هزینه صرف کرده ایم ؟و در کل چه هزینه هایی را پرداخته ایم فقط برای این که نتوانسته ایم خوب سخن بگوییم؟اما نقطه مقابل اینجاست که این عمل چه اعتماد به نفسی در شما ایجاد خواهد کرد . فکر کنید از نظر مادی چه سودی برای شما خواهد داشت و چه دوستانی برای خود پیدا خواهید کرد و چقدر از نظر مدیریت بر قدرت شخصی شما اضافه خواهد شد.
می خواهم به وسیله بیانم فرصت های جدیدی را برای خود خلق کنم.
دیگر کامل متوجه شده ایم که در شرایط امروزی جامعه و جهان، بیان و مذاکره حرف اول را می زند و خیلی از اتفاق ها معلول همین بیان هستند حالا چه خوب و چه بد.
یادگیری فنون سخنوری و بیان و کلام یعنی باز شدن دریچه ای رو به پیشرفت و تجربه زندگی جدید و رضایت بخش به همراه لذت و آگاهی و اعتماد به نفس.
سخن گفتن فن یا هنری است که آدمی به وسیله آن بر دیگران تأثیر میگذارد. دیگران را ترغیب و اقناع میکند و همواره در مراودات اجتماعی کاربرد دارد.
سخن گفتن در بین مهارتهای چهارگانه (گفتن- شنیدن – خواندن- نوشتن) بیشترین کاربرد را دارد و برای برقراری ارتباط مهم تلقی میشود. لذا بایستی در هنگام سخن گفتن و یا سخنرانی نکاتی را رعایت کنیم.
- خوب گوش کردن ما را برای بهتر گفتن آماده میکند.
- مطالعه کردن به ما فرصت میدهد تا حرفی برای گفتن داشته باشیم.
- درباره آنچه اطلاعات نداریم اظهار نظر و صحبت نکنیم.
- از به کار بردن کلماتی که معنای آن را نمیدانیم خودداری کنیم.
- به جز آغاز ارتباط سعی کنید اگر از شما پرسش نشد درباره خودتان سخن نگویید.
- هنگام گفتگو به دیگران نیز فرصت گفتن بدهید.
- درباره آنچه علاقمند هستید و اطلاعات دارید صحبت کنید.
- سعی کنید از نظرات بزرگان هنگام سخن گفتن نقل قول کنید.
- در سخن گفتن از دیگران تقلید نکنید.
پس یاد بگیریم که حرفهای خوب را رو به زیباترین شکل بیان کنیم.
سجاد قاضی ، مدرس فن بیان و سخنرانی