پژوهشگران دریافتهاند که کمخوابی در دوران بارداری و پس از زایمان میتواند یکی از عوامل اصلی ایجاد اضطراب باشد. به گفته آنها، بیخوابی معمولاً پیش از علائم اضطراب ظاهر میشود و میتواند یک «علامت هشدار اولیه» محسوب شود.
وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است:
کمخوابی اغلب به عنوان بخشی اجتنابناپذیر از بارداری و مادرشدن پذیرفته میشود؛ اما یک پژوهش جدید نشان میدهد که این شبهای بیخوابی ممکن است فراتر از خستگی، نقشی مهم در ایجاد اضطراب در این دوران حساس ایفا کنند.
افسردگی پس از زایمان بیشتر در میان مردم شناخته شده است، اما اختلالات اضطرابی در واقع از رایجترین مشکلات سلامت روان در دوران بارداری و پس از آن هستند.
پژوهشگران دانشگاه واشینگتن در سنلوئیس شواهدی یافتند که نشان میدهد بیخوابی ممکن است یکی از نخستین علائم هشداردهنده باشد و پیش از بروز علائم اضطراب ظاهر شود.
خواب و سلامت روان در بارداری
تخمین زده میشود حدود ۱۵ درصد از زنان در دوران بارداری یا ماههای پس از زایمان، دچار اختلال اضطرابی میشوند. این دوران همچنین با احتمال بیشتری برای بروز علائم مرتبط با وسواس (از جمله افکار مزاحم و رفتارهای اجباری) همراه است.
برای درک بهتر ارتباط خواب و اضطراب، پژوهشگران حدود ۲۳۰ زن را در مراحل مختلف بارداری و پس از زایمان دنبال کردند.
گروه پژوهشی به سرپرستی دکتر مری کیمِل (Mary Kimmel)؛ روانپزشک و دکتر ربکا کاکس (Rebecca Cox)، روانشناس، شرکتکنندگان را در اوایل و اواخر بارداری و همچنین در دوران پس از زایمان بررسی کردند. هدف آنها تعیین این بود که آیا تغییرات در خواب با تغییرات در اضطراب و علائم مرتبط با وسواس مرتبط است یا خیر.
خواب ناکافی؛ مشکل رایج دوران بارداری
اختلال در خواب در دوران بارداری بسیار رایج است. تغییرات هورمونی، ناراحتیهای جسمی و بیدارشدنهای مکرر در شب از یک سو، و نیازهای مراقبت از نوزاد از سوی دیگر، همگی میتوانند خواب منظم و انرژیبخش را دشوار سازند. مطالعات قبلی نشان دادهاند که کیفیت خواب اغلب در سه ماهه سوم بارداری بدتر میشود و کمی پس از زایمان به پایینترین حد خود میرسد.
کمخوابی؛ هشدار قبل از اضطراب
یکی از پرسشهای بیپاسخ این بوده که آیا اضطراب باعث بیخوابی میشود یا بیخوابی به ایجاد اضطراب کمک میکند. برای بررسی این موضوع، شرکتکنندگان پرسشنامههایی را درباره عادات خواب، سطح اضطراب و باورهای مرتبط با وسواس تکمیل کردند. سؤالات شامل نگرانیهایی مانند نگرانی درباره نوزاد و ترس از آسیبدیدن نوزاد بود.
پژوهشگران همچنین عاملی روانشناختی به نام توانایی مقابله با مشکلات را بررسی کردند. این عامل نشان میدهد که افراد چقدر به توانایی خود برای مدیریت چالشها و حفظ احساس کنترل در هنگام مواجهه با استرس اعتماد دارند.
نتایج به طور مداوم در یک جهت اشاره داشت: خواب کمتر با افزایش اضطراب و باورهای وسواسی قویتر در طول زمان همراه بود. زنانی که خواب آشفتهتری داشتند، میزان بیشتری از اضطراب دوران بارداری و پس از زایمان را گزارش کردند. این رابطه بهویژه در میان کسانی که اعتماد کمتری به توانایی خود برای مقابله با چالشهای زندگی داشتند، قویتر بود.
به گفته پژوهشگران، کوتاهی مدت خواب میتواند نشانهای قوی برای پیشبینی اضطراب آینده دوران بارداری و پس از زایمان باشد؛ به عبارت دیگر، تغییر در الگوی خواب ممکن است یک نشانه اولیه باشد که فرد در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به علائم اضطراب در آینده قرار دارد.
دکتر ربکا کاکس در جمعبندی میگوید: تلاش برای اولویتدادن به خواب مادر میتواند فوایدی برای سلامت روان او داشته باشد.
چرا توانایی مقابله مهم است؟
جالب اینجاست که توانایی مقابله با مشکلات، ارتباط بین خواب و اضطراب را تحت تأثیر قرار میداد، اما بر ارتباط بین خواب و باورهای وسواسی تأثیری نداشت. این مطالعه همچنین شواهدی کمّی پیدا کرد که نشان میدهد اضطراب یا باورهای وسواسی باعث بیخوابی میشوند. در واقع، دادهها نشان میدهد که کمخوابی معمولاً زودتر رخ میدهد و علائم اضطراب بعد از آن ظاهر میشوند.
به گفته پژوهشگران، کوتاهبودن مدت خواب میتواند نشانهای قوی برای پیشبینی اضطراب در دوران بارداری و پس از زایمان باشد؛ به عبارت دیگر، تغییر در الگوی خواب ممکن است یک علامت هشدار اولیه باشد که فرد در آینده در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اضطراب قرار دارد.
یافتههای این مطالعه بهتازگی در نشریه اسلیپ/ Sleep منتشر شده است.